Openbare ruimten en natuur in de stad

De inrichting van de openbare ruimte en natuur in de stad zijn rechtstreeks verbonden met de aanpassing aan de klimaatverandering. Adaptatie heeft als doel te anticiperen op de gevolgen van de huidige en toekomstige klimaatverandering.

In de toekomst krijgen we te maken met warmere zomers, vaker voorkomende overstromingen en zachtere, nattere winters met weinig vorst. Om zich hieraan aan te passen en een aangename levenskwaliteit te behouden in Schaarbeek, kunnen op lange termijn bepaalde maatregelen worden genomen.

Na de studie van de kwetsbaarheden op het grondgebied en de participatiefase die in april en mei 2021 met alle actoren op het terrein is gehouden, heeft de administratie de aandacht gevestigd op de drie prioriteiten voor de inrichting van zowel de openbare als de particuliere ruimte.

• Vergroening van het grondgebied
• Bestrijding van stedelijke hitte-eilanden
• Waterbeheer

Door gelijktijdig aan deze drie prioriteiten te werken, kan rechtstreeks worden ingespeeld op de kwetsbaarheden van het grondgebied. 

Bijvoorbeeld: de bomen die we aanplanten, capteren CO2, verfraaien het straatbeeld en zorgen voor schaduw, waardoor wijken minder snel opwarmen tijdens periodes van hoge temperaturen. Als het regent, zorgen ze er ook voor dat het water in de bodem kan sijpelen waardoor grondwaterlagen worden aangevuld, in plaats van in de riolering en zuiveringsstations terecht te komen. 

Zo maakt een actie die wordt ondernomen om de kwetsbaarheid van het 'stedelijk hitte-eiland' aan te pakken, het ook mogelijk een positieve bijdrage te leveren aan de doelstellingen van beplanting en waterbeheer.

Waterbeheer

Of het nu is om de schade van eventuele overstromingen te beperken of gewoon om zuinig om te springen met een kostbare hulpbron, waterbeheer wordt een steeds belangrijker thema in ons dagelijks leven.

De diagnose van de kwetsbaarheden van de gemeente heeft aangetoond dat sommige gebieden, zoals de bedding van de Maalbeek en Josaphat of de omgeving van het kanaal van Brussel, gevoelig zijn voor overstromingen die ten minste om de 10 jaar kunnen voorkomen. Die kunnen ertoe leiden dat kelders en souterrains onder water komen te staan en soms zelfs tot verzakkingen van rijwegen.

Topografie en overstromingsgebieden van Schaarbeek (Leefmilieu Brussel, topografisch).

Als gevolg van de klimaatopwarming bestaat het risico dat regenbuien feller worden; dit kan dan weer leiden tot frequentere overstromingen die meer schade veroorzaken, tenzij er wordt voorzien in specifieke inrichtingen. Een duurzaam regenwaterbeheer is dus van het grootste belang. Dit beheer krijgt de vorm van de terugwinning van water voor sanitair gebruik, om grondwaterlagen aan te vullen of om bomen en planten te besproeien. Dit vermindert ook de kosten in verband met afwatering die te snel en te systematisch plaatsvindt: erosie en overstroming van het rioleringsnet, overstromingen, behandeling van afvalwater enzovoort.

Door dit principe toe te passen bij het ontwerpen van openbare en particuliere inrichtingen en door milieukwesties zoals waterbeheer te integreren in haar stedenbouwkundige verordeningen, zorgt Schaarbeek ervoor dat de gemeente beter bestand is tegen de gevolgen van de klimaatverandering.

Overigens heeft de gemeente meerdere vernieuwende pilootprojecten met geïntegreerd regenwaterbeheer uitgevoerd. 

Om water duurzaam te beheren bestaan er tal van oplossingen, zowel in de vorm van technische verbeteringen als van veranderingen in ons gedrag. Hieronder enkele voorbeelden.

Meer informatie over de projecten die rechtstreeks verband houden met natuur in de stad is te vinden op deze pagina: Natuur & Biodiversiteit | Schaarbeek